Πως επηρεάζει την όραση ο καταρράκτης;

Χρήστος Ξένος FBDO (Hons) LVA

Διπλ. Οπτικός  – Βοηθήματα Χαμηλής Όρασης

HND, B.Sc. (Hons), M.Sc.

          Ο καταρράκτης είναι ένα από τα πιο συνήθη προβλήματα όρασης στην τρίτη ηλικία. Σε αυτή την περίπτωση ο διαυγής φυσικός φακός του ματιού θολώνει σταδιακά και εμποδίζει το φως να φτάσει στον αμφιβληστροειδή με αποτέλεσμα να αλλοιώνεται η όραση (Εικ. 1). Το θόλωμα του φακού οφείλεται στην επιβράδυνση της αναπαραγωγής των κυττάρων του φακού καθώς και σε χημικές αλλαγές στις πρωτεΐνες των κυττάρων του. Όλα αυτά επηρεάζουν τη διαύγεια και την ελαστικότητα του φακού.

          Ο καταρράκτης εμφανίζεται συνήθως σε ηλικίες άνω των 60 ετών (και οφείλεται στη γήρανση αλλά και στη μακροχρόνια έκθεση των ματιών στον ήλιο) αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερες ηλικίες λόγω κάποιου τραύματος, κάποιας πάθησης όπως ο διαβήτης ή κάποιας φαρμακευτικής αγωγής (πχ. Μακροχρόνια χρήση κορτιζόνης). Ο καταρράκτης είναι φυσικό επακόλουθο της γήρανσης, επομένως είναι αδύνατον κάποιος να φτάσει σε βαθειά γεράματα και να μην εμφανίσει καταρράκτη.

Εκτός του γεροντικού καταρράκτη αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης καταρράκτη έχουν όσοι πάσχουν από οφθαλμικές παθήσεις (φλεγμονές, εκφυλιστικές καταστάσεις), μεταβολικά νοσήματα (σακχαρώδης διαβήτης), πρόσληψη φαρμάκων για μεγάλα χρονικά διαστήματα (κορτικοστεροειδή) αλλά και έπειτα από τραυματισμό του ματιού.

Εικόνα 1 Σχηματική απεικόνιση οφθαλμού όπου ο κρυσταλλοειδής φακός έχει θολώσει δηλ. έχει εμφανίσει καταρράκτη.

Τα συμπτώματα της εμφάνισης καταρράκτη είναι τα παρακάτω:

• Θάμπωμα με προοδευτική μείωση της όρασης για μακριά ή για κοντά.
• Η όραση γίνεται ολοένα και λιγότερο σαφής.
• Λάμψεις και αντανακλάσεις γύρω από ορισμένα αντικείμενα.
• Εξασθενημένη αντίληψη χρωμάτων.
• Έντονη ενόχληση στον ήλιο, ή τη βραδινή οδήγηση.

Εάν αντιληφθείτε πως παρουσιάζεται ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω συμπτώματα καλό θα ήταν να επισκεφθείτε τον οφθαλμίατρό σας. Ο καταρράκτης μπορεί να διαπιστωθεί ακόμα και στα αρχικά του στάδια με έναν απλό οφθαλμολογικό έλεγχο.

Ο καταρράκτης διορθώνεται με μια απλή χειρουργική επέμβαση κατά την οποία ο φυσικός φακός θρυμματίζεται με υπέρηχους και αντικαθίσταται από ένα τεχνητό ενδοφθάλμιο φακό ο οποίος αποκαθιστά την όραση. Συχνά, μετά από την επέμβαση ο ασθενής χρειάζεται γυαλιά μόνο για διάβασμα. Αν και οι ενδοφθάλμιοι φακοί απορροφούν τις υπεριώδης ακτινοβολίες η χρήση ποιοτικών απορροφητικών γυαλιών ηλίου συνιστάται για την αποτελεσματική προστασία ολόκληρου του οφθαλμού και των βλεφάρων.

          Συμπερασματικά, ο καταρράκτης είναι μία πάθηση που εμφανίζεται συνήθως μετά τα 60 έτη – εκτός και αν συντρέχουν διαφορετικοί λόγοι όπως παθήσεις – είναι απλός στη διάγνωση αλλά και στη θεραπεία. Η εμφάνιση του καταρράκτη μπορεί να επιβραδυνθεί με την προστασία των ματιών με απορροφητικά γυαλιά ηλίου. Εάν μάλιστα τα γυαλιά διαθέτουν φακούς μελανίνης τότε μπορείτε παράλληλα να προστατεύσετε τα μάτια σας τόσο από τις υπεριώδης ακτινοβολίες όσο και από το μπλε φως του ορατού φάσματος το οποίο συνεισφέρει στην εμφάνιση της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας

 Εάν έχετε οποιεσδήποτε απορίες ή παρουσιάζετε κάποια από τα συμπτώματα που περιγράψαμε στο άρθρο συμβουλευτείτε τον οπτικό σας και επισκεφτείτε τον οφθαλμίατρο σας.

Ο Χρήστος Ξένος είναι διπλωματούχος Οπτικός με σπουδές στη Μεγάλη Βρετανία (City & Islington College και King’s College London), μεταπτυχιακή εκπαίδευση στο Πανεπιστήμιο Κρήτης (Ίδρυμα Τεχνολογίας & Έρευνας) και πολυετή εργασιακή εμπειρία σε Αγγλία και Ελλάδα. Είναι μέλος της Ένωσης Βρετανών Οπτικών (ABDO) του Βρετανικού Οπτικού Συμβουλίου (GOC) και της Πανελλήνιας Ένωσης Οπτικών και Οπτομετρών (Π.Ε.Ο.Ο.) με μετεκπαίδευση (Hons LVA) στα Βοηθήματα Χαμηλής Όρασης (εξέταση – αξιολόγηση όρασης και κατασκευή ειδικών βοηθημάτων – οπτικών και μη – για την μεγιστοποίηση της όρασης σε παθήσεις όπως εκφύλιση ωχράς κηλίδας, μελαχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια, διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, γλαύκωμα κ.α.).