Η αμβλυωπία είναι μία πάθηση που εμφανίζεται στην παιδική ηλικία όπου το ένα μάτι είναι πιο αδύναμο από το άλλο. Ο εγκέφαλος δεν μπορεί να συνδυάσει τις εικόνες των δύο ματιών με συνέπεια να αποκλείει την εικόνα από το πιο αδύναμο μάτι και χρησιμοποιεί την εικόνα από το πιο δυνατό μάτι. Αυτό σημαίνει πως ένα παιδί που πάσχει από αμβλυωπία  χρησιμοποιεί μόνο το δυνατό του μάτι για να δει, με αποτέλεσμα η όραση του αδύναμου ματιού να χειροτερεύει συνεχώς. Συνήθως η αμβλυωπία εμφανίζεται μόνο στο ένα από τα δύο μάτια.

          Το πρόβλημα εμφανίζεται από τη γέννηση μέχρι και την ηλικία των επτά ετών. Στις περισσότερες περιπτώσεις το παιδί δεν αντιλαμβάνεται ότι χρησιμοποιεί μόνο το ένα μάτι γιατί η επιλογή του δυνατότερου οφθαλμού από τον εγκέφαλο είναι μία αυτόματη αντίδραση του οργανισμού. Συνήθως η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία της πάθησης μπορεί να διορθώσει την αμβλυωπία. Όσο νωρίτερα αρχίσει η θεραπεία της αμβλυωπίας τόσες περισσότερες πιθανότητες έχει το παιδί να αναπτύξει φυσιολογική όραση. Η αμβλυωπία πολλές φορές αναφέρεται και ως «τεμπέλικο μάτι».

Πότε προκαλείται Αμβλυωπία;

• Όταν τα μάτια δεν εστιάζουν στο ίδιο αντικείμενο. Σε περιπτώσεις στραβισμού όπου τα δύο μάτια δεν είναι ευθυγραμμισμένα ώστε να κοιτάνε προς την ίδια κατεύθυνση, ο εγκέφαλος λαμβάνει δύο εικόνες και αποκλείει τη μία. Η όραση του ματιού που δε χρησιμοποιείται χειροτερεύει σταδιακά.
• Όταν υπάρχει ανισομετρωπία. Η ανισομετρωπία είναι η διαθλαστική κατάσταση όπου τα δύο μάτια εμφανίζουν διαφορετικό μέγεθος (>2,00D) ή τύπο (μυωπία, υπερμετρωπία ή αστιγματισμός) διαθλαστικού σφάλματος. Επομένως υπάρχει και σε αυτή την περίπτωση ένα «καλό» και ένα «αδύναμο» μάτι. Όπως και στην περίπτωση του στραβισμού ο εγκέφαλος δέχεται δύο εικόνες από τις οποίες «διαλέγει» την καλύτερη με αποτέλεσμα να χειροτερεύει σταδιακά η όραση του ήδη αδύναμου ματιού.
• Όταν κάποια άλλη αιτία εμποδίζει το φως να εισχωρήσει στο μάτι. Τέτοιες αιτίες μπορεί να είναι ένας εκ γενετής καταρράκτης (συγγενής καταρράκτης) ή κάποια πάθηση του κερατοειδούς. Χωρίς έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία το παιδί μπορεί να μην αναπτύξει ποτέ καλή όραση στο πάσχον μάτι.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Στις πιο πολλές περιπτώσεις η αμβλυωπία δεν εμφανίζει κάποια αισθητά συμπτώματα, αλλά ένας γονέας μπορεί να αντιληφθεί ότι το παιδί του ενδεχομένως να εμφανίζει κάποια διαθλαστική ανωμαλία όταν:

• Το παιδί παραπονιέται ή κλαίει όταν του καλύπτουμε το ένα μάτι.
• Τα ένα μάτι του παιδιού δεν είναι ευθυγραμμισμένο με το άλλο όταν κοιτάζει ένα σημείο.
• Όταν το παιδί μισοκλείνει τα μάτια του ή γέρνει το κεφάλι για να κοιτάξει με το «καλό» μάτι.
• Όταν το βλέφαρο το ενός ματιού είναι λίγο πιο πεσμένο σε σχέση με το άλλο.

Στην περίπτωση που παρατηρηθούν ένα η περισσότερα από τα παραπάνω θα πρέπει να επισκεφθείτε άμεσα τον οφθαλμίατρό σας. Όπως πάντα η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπεία θα βοηθήσουν ώστε το παιδί σας να αναπτύξει φυσιολογική όραση.

Πως θεραπεύεται η Αμβλυωπία

Στις περισσότερες περιπτώσεις η αμβλυωπία θεραπεύεται με τη χρήση γυαλιών. Η διαθλαστική διόρθωση καθώς και η θεραπευτική προσέγγιση προσαρμόζονται ανάλογα με την περίπτωση. Επομένως μπορεί να χρησιμοποιηθούν γυαλιά με πρίσματα, γυαλιά διόρθωσης της διαθλαστικής ανωμαλίας ή κάλυψη του «δυνατού» οφθαλμού για να αναγκαστεί να λειτουργήσει το «αδύναμο» μάτι. Η παιδική όραση εξελίσσεται σε μεγάλο βαθμό μέχρι την ηλικία των 6 ετών και συνεχίζει να εξελίσσεται μέχρι την ηλικία των 9 με 10 ετών. Στην περίπτωση της αμβλυωπίας είναι πολύ σημαντικό η θεραπεία να αρχίσει όσο το δυνατόν νωρίτερα από την ηλικία των 6 ετών.

          Σε πολλές περιπτώσεις τα παιδιά δε δέχονται εύκολα τα διορθωτικά γυαλιά ή τον αποκλεισμό του ενός ματιού. Για να διευκολύνετε τη θεραπεία μπορείτε να:

1. Εξηγήσετε στο παιδί ότι τα γυαλιά ή η κάλυψη του ενός ματιού θα το βοηθήσουν να δει καλύτερα.
2. Ενημερώσετε για την κατάσταση αυτή τους δασκάλους, προπονητές και φίλους του παιδιού, να τους εξηγήσετε τι πρέπει να κάνει στα πλαίσια της θεραπείας και να ζητήσετε να βοηθήσουν.
3. Σε περίπτωση αποκλεισμού του ενός ματιού μπορείτε να διαλέξετε γάζες ή αυτοκόλλητα με σχέδια.
4. Κάνετε διάφορες δραστηριότητες (ζωγραφική, παζλ, οτιδήποτε απαιτεί παρατηρητικότητα και συγκέντρωση) όταν το παιδί φορά τα διορθωτικά γυαλιά ή το αυτοκόλλητο αποκλεισμού.

Στη χώρα μας η φτωχή ενημέρωση και η μικρή ευαισθητοποίηση ως προς τον προληπτικό παιδο-οφθαλμολογικό έλεγχο είναι οι βασικοί λόγοι που συχνά μένει αδιάγνωστη η ανισομετρωπία στην παιδική ηλικία αποτελώντας ένα από τα κύρια αίτια μονόπλευρης απώλειας της όρασης. Η σωστή και έγκαιρη χρήση των γυαλιών συντελεί στην ομαλή ανάπτυξη της όρασης του παιδιού και κατ’ επέκταση στην ανάπτυξη των πνευματικών και σωματικών του ικανοτήτων και δεξιοτήτων.